Сүүлийн үеийн олон улсын эрчим хүчний судалгааны нэгдсэн тайлангаар дэлхийн эрчим хүчний салбарт дараах хоёр түүхэн рекорд зэрэг эвдэгджээ:

Нар, салхины давамгайлал: Дэлхийн түүхэнд анх удаа нар болон салхины цахилгаан станцуудын нийлбэр үйлдвэрлэл нь уламжлалт байгалийн хийн (Gas) цахилгаан станцуудын үзүүлэлтийг хол давж, эрчим хүчний гол тулгуур болж чадав.

Хурдацтай өсөлт: Салхи болон нарны эрчим хүчний жилийн дундаж өсөлт даруй 9.8%-д хүрсэн нь малтмал түлшний салбарын түүхэнд хэзээ ч үзүүлж байгаагүй өндөр хурд юм.

Энэхүү үсрэлт нь зөвхөн байгаль орчныг хамгаалах уриалга төдий байхаа больж, ногоон эрчим хүч нь эдийн засаг, үр ашиг, хүчин чадлын хувьд уламжлалт эрчим хүчнээс хавьгүй илүү өрсөлдөх чадвартай болсныг бэлхнээ гэрчилж байна.

Энэхүү амжилтад хэрхэн хүрэв?

Энэхүү түүхэн шилжилтийг хийхэд хоёр гол технологийн дэвшил хөтлөгч хүч болсон юм. Юун түрүүнд, нарны хавтангийн материал судлалын салбарт гарсан Перовскит болон Тандем (Tandem) технологийн хувьсгал юм. Ердийн цахиуран хавтангийн бүтээмж 20%-д гацаад байсныг эрдэмтэд 33.9%-иас дүүргэж өсгөснөөр ижил хэмжээний талбайгаас 1.5 дахин их цахилгаан гаргах боломжтой болсон.

Хоёрдугаарт, Урт хугацааны дулаан хадгалах систем (LDES) хөгжсөн явдал юм. Наргүй, салхигүй үед эрчим хүч тасалддаг сул талыг Финландын "Варанто" зэрэг газрын гүний дулааны хуримтлуурууд болон магнийн оксид (MgO), элс зэрэг хатуу биетэд дулаан хуримтлуулах технологиуд шийдэж байна. Илүүдэл цахилгааныг асар өндөр хэмд дулаан болгон хадгалж, хэрэгцээтэй үед нь эргүүлэн хэрэглэдэг болсон нь сэргээгдэх эрчим хүчийг жилийн 365 хоног тогтвортой ажиллах боломжийг бүрдүүлжээ.

Ирээдүйн чиг хандлага ба Монгол улс

Дэлхий даяар нүүрсний эрин үе төгсөж, ногоон эрчим хүчний шинэ зуун эхэлж буй энэ үед Монгол Улс олон улсын анхаарлын төвд орох бүрэн боломжтой. Сэргээгдэх эрчим хүчний үндэсний төвийн судалгаагаар манай улсын говь, хээрийн бүсэд ердөө нар, салхинаас 2.6 Террават (ТВт) эрчим хүч гарган авах асар их нөөц бий.

Энэхүү түүхэн эргэлтийн цэг нь Монголчууд бидэнд уламжлалт нүүрсний хараат байдлаас салж, дотоодын хэрэгцээгээ 100% ногоон эрчим хүчээр хангаад зогсохгүй, Зүүн Азийн бүс нутагт цэвэр эрчим хүч экспортлогч "Супер гүрэн" болох шинжлэх ухаан, эдийн засгийн алтан боломжийг нээж өгч байна. Хүн төрөлхтөн малтмал түлшний утаат эрин үеийг ардаа орхиж, эх дэлхийдээ ээлтэй, ухаалаг ирээдүй рүү буцалтгүй алхлаа.

Мэдээ бэлтгэсэн:

Сэргээгдэх эрчим хүчний лабораторийн ЭША Б.Мэндбаяр

Эх сурвалж: https://www.aaas.org/news